Vì sao động đất thủy điện Sông Tranh 2 có tính đặc biệt?

[ Điểm đánh giá5/5 ]1 người đã bình chọn
Đã xem: 3746 | Cật nhập lần cuối: 2/18/2014 7:58:39 AM | RSS

Vì sao động đất thủy điện Sông Tranh 2 có tính đặc biệt?

 
 
Trong lúc chính quyền tỉnh Quảng Nam đã xây dựng kịch bản “di dân” trong tình huống xấu nhất: Vỡ đập, ở “đầu cầu” Hà Nội ngày 3.10, những nhà khoa học Hội KHKT địa vật lý đã thực hiện tư vấn phản biện hiện tượng động đất ở thủy điện Sông Tranh 2, bộc lộ những nguy cơ đe dọa sự an toàn của công trình khi phải chịu tác động “kép”.
 
Vì sao động đất thủy điện Sông Tranh 2 có tính đặc biệt?

 

Cấu trúc địa chất nền móng yếu

“Bí ẩn” của những trận động đất ở thủy điện Sông Tranh 2 (TĐST) đã hé lộ nguyên nhân. Nó khác biệt với những cơn rung chấn đã từng xảy ra như ở TĐ Bản Vẽ,  Hòa Bình hay Sơn La. Và các nhà khoa học đã nhận định: Động đất ở TĐST 2 có biểu hiện đặc biệt và cần phải tiếp tục nghiên cứu.

Không thể không thừa nhận, công trình TĐST 2 được xây dựng trên cấu trúc địa chất yếu, nằm trong phạm vi của đới đứt gãy cấp II Trà My. Vì vậy, động đất xảy ra sẽ tác động trực tiếp tới vùng hồ và đập thủy điện. Việc tích nước ở hồ chứa với dung tích lớn đã gây nên động đất kích thích (ĐĐKT) sẽ xảy ra dọc theo đới đứt gãy cấp II Trà My và một số đứt gãy cấp III nằm trong phạm vi lòng hồ và khu vực lân cận.

Cộng với yếu tố cấu trúc địa chất dưới công trình là đá granit sáng màu bị cà nát, giập vỡ mạnh dọc đới đứt gãy. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ về tai biến trượt và sạt lở đất - khi có động đất mạnh - ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn của công trình TĐ cũng như dân sinh.

Theo báo cáo tư vấn phản biện: Động đất cực đại có thể xảy ra trong khu vực hồ chứa TĐST 2  có thể đạt cấp độ mạnh cỡ 6 độ richter, với độ sâu chấn tiêu cao nhất là 15km. Đứt gãy Trà My gây ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của hồ chứa. Đứt gãy này đang hoạt động, nên khi tích nước hồ thì ĐĐKT xảy ra trong phạm vi hoạt động của đới đứt gãy. TSKH Phan Văn Quýnh cho biết: Công trình chỉ an toàn khi được đặt trên cấu trúc địa chất ổn định và mạnh.  TĐST 2 được đặt trên nền đất quá yếu. Đây mới là điều đáng lo ngại vì “đập TĐST 2 có thể trôi do cấu trúc nền móng, chứ không phải do vỡ thân đập”.

Hai yếu tố này (cấu trúc địa chất nền móng yếu và ĐĐKT) là tác nhân gây “tai biến” cho TĐST 2. Chính quyền tỉnh Quảng Nam đã chủ động đối phó với tình huống xấu nhất “vỡ đập” là điều tất yếu, để đảm bảo tính mạng người dân.

Vì sao động đất có tính chất đặc biệt?

Đó là câu hỏi của PV Lao Động với  PGS-TS Cao Đình Triều - Phó Chủ tịch Hội KHKT địa vật lý VN, ông trả lời: Xảy ra tại vùng mà trước đó chưa bao giờ xuất hiện động đất; là loại động đất hồ chứa phản ứng nhanh; có biểu hiện hoạt động dồn dập, đợt sau có xu thế tăng về tần suất lặp lại và cấp độ mạnh (có biểu hiện hoạt động khá giống với đập Koyna, Ấn Độ ở  điểm đầu). Đặc biệt về nền móng đập và khu vực công trình: Nằm trong đới cà nát, giập vỡ và phong hóa mạnh của đá granit sáng màu.

Báo cáo đề án tư vấn phản biện giải thích về ĐĐKT ở TĐST 2: Khi hồ chứa TĐST 2 được tích nước, tải trọng nước làm gia tăng trường ứng suất của đất đá trong khu vực hồ chứa. Giá trị trường suất ứng gia tăng do tải trọng nước hồ chứa lên đáy hồ được xác định là 0,8 bar (đơn vị áp suất) tại nơi sâu nhất... Khả năng ĐĐKT tại khu vực lòng hồ TĐST 2 có thể đạt cấp độ mạnh tối đa 5,5 - 6,0.

Chỉ đến lúc không thể không thừa nhận về ĐĐKT ở TĐST 2, ông Nguyễn Tài Sơn - TGĐ Cty CP tư vấn xây dựng điện 1- “tác giả” của báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐMT) của TĐST 2 mới nói: “Bây giờ chúng tôi thừa nhận sai sót khi kết luận trong ĐMT là không có động đất kích thích ở TĐST 2” và biện bạch rằng do trình độ “chúng ta chưa có kinh nghiệm nên phải mượn thế giới về dùng” (lấy tài liệu tổng hợp từ nước ngoài phục vụ cho hội thảo, do TS địa sinh vật Lê Trần Chấn thực hiện thành kết quả nghiên cứu khoa học của TĐST 2).

Chính vì “độ liều” ấy mà ông Trần Văn Được - Phó Tổng EVN - chủ quan tuyên bố tại buổi họp báo công bố kết luận của Hội đồng Nghiệm thu nhà nước về thân đập TĐST 2 sau khi khắc phục sự cố: Theo các chuyên gia thì đập vẫn chịu được động đất cấp 9. Vì vậy, việc sơ tán dân vùng hạ du chúng tôi không đề cập”.